دیدن خون بعد از کولونوسکوپی میتواند باعث نگرانی شود، اما هر مقدار خونریزی بعد از این بررسی به معنی وجود یک عارضه جدی نیست. اگر در جریان کولونوسکوپی از روده نمونهبرداری شده یا پولیپ برداشته شده باشد، مشاهده مقدار کمی خون در دفع بعدی یا در ساعات ابتدایی پس از انجام کار میتواند اتفاق بیفتد.
با این حال، مقدار خون، زمان شروع خونریزی، ادامهدار بودن آن و علائم همراه اهمیت زیادی دارند. خونریزی زیاد، دفع لختههای خون، افزایش خونریزی، درد شدید شکم، تب، ضعف یا سرگیجه شرایطی هستند که نباید نادیده گرفته شوند.
آیا خونریزی بعد از کولونوسکوپی طبیعی است؟
در بعضی افراد، بله.
اگر در طول کولونوسکوپی فقط روده بررسی شده باشد و هیچ نمونهبرداری یا برداشتن پولیپی انجام نشده باشد، خونریزی قابل توجه انتظار نمیرود. اما در صورت نمونهبرداری یا برداشتن پولیپ، محل دستکاریشده در دیواره روده ممکن است برای مدت کوتاهی کمی خونریزی کند.
مقدار کمی خون روشن، بهخصوص در اولین دفع پس از کولونوسکوپی، معمولاً جای نگرانی زیادی ندارد و در بسیاری از موارد خودبهخود برطرف میشود.
با این حال، نباید فقط بر اساس رنگ خون درباره بیخطر بودن آن تصمیم گرفت. مقدار خون و روند تغییر آن اهمیت بیشتری دارد.
خونریزی بعد از برداشتن پولیپ چرا اتفاق میافتد؟
برداشتن پولیپ یکی از اقدامات رایج در کولونوسکوپی است. دکتر گوارش ممکن است هنگام مشاهده پولیپ، آن را همان زمان خارج کند و برای بررسی آزمایشگاهی ارسال کند.
محل برداشتن پولیپ در واقع یک ناحیه کوچک آسیبدیده روی دیواره روده ایجاد میکند. در اغلب موارد خونریزی در همان زمان کنترل میشود، اما گاهی محل برداشتن پولیپ در ساعات یا روزهای بعد دوباره خونریزی میکند.
احتمال خونریزی به اندازه و محل پولیپ، روش برداشتن آن و شرایط فرد بستگی دارد. به همین دلیل، اگر در گزارش کولونوسکوپی ذکر شده که پولیپ برداشته شده است، دستورالعملهای مرکز درمانی درباره علائم هشدار را جدی بگیرید.
خونریزی بعد از نمونهبرداری روده چقدر طبیعی است؟
اگر پزشک از قسمتی از روده نمونهبرداری کرده باشد، ممکن است مقدار کمی خون در دفع بعدی دیده شود.
این خونریزی معمولاً کم است و باید روند آن رو به کاهش باشد. مشاهده چند لکه یا مقدار کمی خون روشن با خونریزی مداوم و زیاد یکسان نیست.
اگر خونریزی بیشتر شود، چند بار پشت سر هم مقدار قابل توجهی خون دفع کنید یا همراه با خونریزی دچار ضعف، سرگیجه یا درد شدید شوید، باید سریعاً با پزشک یا مرکز انجام کولونوسکوپی تماس بگیرید و در صورت شدت علائم به اورژانس مراجعه کنید.
خونریزی خطرناک بعد از کولونوسکوپی چه شکلی است؟
یکی از مهمترین نکات این است که بیمار بتواند خونریزی خفیف را از خونریزی قابل توجه تشخیص دهد.
علائم زیر نیاز به ارزیابی پزشکی دارند:
- خروج مقدار زیادی خون از مقعد
- دفع چندباره خون یا ادامهدار شدن خونریزی
- مشاهده لختههای بزرگ خون
- بیشتر شدن خونریزی به جای کمتر شدن آن
- دفع مدفوع بسیار تیره یا سیاه در شرایطی که احتمال خونریزی گوارشی مطرح باشد
- سرگیجه، ضعف شدید، حالت غش یا احساس سبکی سر
- تپش قلب یا احساس ضعف غیرعادی همراه با خونریزی
- درد شدید یا رو به افزایش شکم
- تب یا لرز
- استفراغ مداوم یا بدحال شدن عمومی
در چنین شرایطی منتظر نمانید که خونریزی خودبهخود متوقف شود. ارزیابی سریع پزشکی اهمیت دارد.
چه زمانی بعد از کولونوسکوپی باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد؟
اگر خونریزی زیاد است یا متوقف نمیشود، مراجعه فوری به اورژانس ضروری است. بهخصوص اگر همزمان علائمی مانند سرگیجه، ضعف شدید، غش، تپش قلب یا درد شدید شکم وجود داشته باشد.
همچنین شکم بسیار متورم و سفت، درد شدید و مداوم یا تب بعد از کولونوسکوپی میتواند نشانه عارضه دیگری مانند آسیب دیواره روده باشد و نیاز به بررسی فوری دارد.
در این شرایط، منتظر نمانید تا روز بعد با پزشک تماس بگیرید.
آیا خونریزی میتواند چند روز بعد از کولونوسکوپی شروع شود؟
بله. خونریزی همیشه بلافاصله بعد از انجام کولونوسکوپی اتفاق نمیافتد.
بهخصوص پس از برداشتن پولیپ، ممکن است خونریزی با تأخیر ایجاد شود. در برخی دستورالعملهای بیمارستانی، احتمال خونریزی با تأخیر تا حدود یک هفته و در بعضی شرایط تا حدود دو هفته پس از برداشتن پولیپ نیز ذکر شده است.
بنابراین اگر چند روز از کولونوسکوپی گذشته اما به تازگی خونریزی قابل توجه ایجاد شده است، نباید صرفاً به دلیل گذشت زمان آن را بیاهمیت دانست.
آیا خونریزی بعد از کولونوسکوپی با بیهوشی ارتباط دارد؟
معمولاً خود داروی آرامبخش یا بیهوشی علت مستقیم خونریزی از روده نیست.
خونریزی بیشتر به اقداماتی مربوط است که روی دیواره روده انجام شدهاند؛ برای مثال برداشتن پولیپ یا نمونهبرداری.
با این حال، شرایط بیمار، داروهای مصرفی و وضعیت عمومی او میتواند بر خطر عوارض تأثیر بگذارد. به همین دلیل هنگام انجام کولونوسکوپی با بیهوشی یا آرامبخشی، لازم است پزشک را در جریان داروهای مصرفی، بهخصوص داروهای مؤثر بر انعقاد خون، قرار دهید.
داروهای رقیقکننده خون چه اهمیتی دارند؟
داروهایی که احتمال خونریزی را افزایش میدهند میتوانند در تصمیمگیری پزشکی قبل و بعد از کولونوسکوپی اهمیت داشته باشند.
اگر داروهایی مانند داروهای ضدانعقاد یا برخی داروهای ضدپلاکت مصرف میکنید، نباید خودسرانه مصرف آنها را قبل یا بعد از کولونوسکوپی قطع یا شروع کنید.
پزشک باید بر اساس نوع دارو، دلیل مصرف آن و نوع اقدامی که در کولونوسکوپی انجام شده است، درباره ادامه یا توقف دارو تصمیم بگیرد.
اگر بعد از کولونوسکوپی خونریزی پیدا کردهاید و داروی رقیقکننده خون مصرف میکنید، بهتر است این موضوع را هنگام تماس با پزشک حتماً اطلاع دهید.
آیا درد شکم همراه با خونریزی طبیعی است؟
احساس نفخ و گرفتگی خفیف شکم بعد از کولونوسکوپی نسبتاً شایع است و معمولاً به دلیل هوایی است که در طول بررسی وارد روده شده است.
اما درد شدید، مداوم یا رو به افزایش با درد و نفخ خفیف معمول بعد از کولونوسکوپی تفاوت دارد.
اگر درد شدید شکم همراه با خونریزی ایجاد شود، بهخصوص اگر شکم متورم یا سفت شده باشد، تب یا استفراغ نیز وجود داشته باشد، باید احتمال عوارض مهمتر بررسی شود.
آیا رنگ خون اهمیت دارد؟
بله، اما رنگ خون به تنهایی برای تشخیص شدت مشکل کافی نیست.
خون روشن معمولاً نشاندهنده خونریزی از قسمتهای پایینتر دستگاه گوارش است و بعد از دستکاری روده ممکن است دیده شود.
از طرف دیگر، مدفوع سیاه و قیری میتواند نشاندهنده خون هضمشده باشد و باید با توجه به شرایط فرد بررسی شود.
نکته مهم این است که به جای تمرکز صرف بر رنگ خون، به مقدار خونریزی، تکرار آن و علائم همراه توجه کنید.
اگر بعد از کولونوسکوپی کمی خون دیدیم چه کار کنیم؟
اگر فقط مقدار کمی خون مشاهده کردهاید و حال عمومی شما خوب است، ابتدا آرامش خود را حفظ کنید و وضعیت را تحت نظر داشته باشید.
در این شرایط بهتر است:
- مقدار و دفعات خونریزی را بررسی کنید.
- به توصیههای مرکز انجام کولونوسکوپی توجه کنید.
- اگر پولیپ برداشته شده یا نمونهبرداری انجام شده، این موضوع را در نظر بگیرید.
- داروهای خود را بدون دستور پزشک تغییر ندهید.
- در صورت افزایش خونریزی یا ایجاد علائم جدید، با پزشک یا مرکز آندوسکوپی تماس بگیرید.
اگر خونریزی از حالت چند لکه یا مقدار بسیار کم خارج شده و ادامه پیدا میکند، بهتر است آن را صرفاً به عنوان عارضه طبیعی کولونوسکوپی در نظر نگیرید.
چه عواملی احتمال خونریزی بعد از کولونوسکوپی را بیشتر میکنند؟
یکی از مهمترین عوامل، برداشتن پولیپ است. اندازه و نوع پولیپ و روش برداشتن آن نیز میتواند در احتمال خونریزی نقش داشته باشد.
عوامل دیگری مانند مصرف داروهای مؤثر بر انعقاد خون، برخی بیماریهای زمینهای و شرایط خاص بیمار نیز ممکن است در تصمیمگیری پزشک اهمیت داشته باشند.
به همین دلیل نمیتوان برای همه افراد یک میزان خطر یکسان تعیین کرد.
آیا هزینه کولونوسکوپی با احتمال عوارض ارتباط دارد؟
هزینه کولونوسکوپی با بیهوشی بهتنهایی معیار مناسبی برای قضاوت درباره کیفیت یا احتمال عوارض نیست.
هزینه ممکن است بر اساس مرکز درمانی، پزشک، تجهیزات، نوع آرامبخشی یا بیهوشی، اقدامات اضافی مانند نمونهبرداری یا برداشتن پولیپ و شرایط بیمه متفاوت باشد.
هنگام بررسی هزینه کولونوسکوپی بهتر است فقط قیمت اولیه را مقایسه نکنید. مشخص بودن خدمات، تجهیزات، پزشک انجامدهنده، شرایط آرامبخشی و خدمات پس از انجام کولونوسکوپی نیز اهمیت دارد.
بعد از کولونوسکوپی چه مراقبتهایی اهمیت بیشتری دارند؟
مهمترین کار، توجه به دستور ترخیص مرکز درمانی است. اگر آرامبخشی دریافت کردهاید، ممکن است تا مدتی هوشیاری و قضاوت شما تحت تأثیر باشد و باید محدودیتهای اعلامشده را رعایت کنید.
همچنین بهتر است گزارش کولونوسکوپی را نگه دارید و اگر پولیپ برداشته شده یا نمونهبرداری انجام شده است، نتیجه آزمایش بافتشناسی را پیگیری کنید.
اگر خونریزی، درد یا علامتی خارج از محدودهای که پزشک برای شما توضیح داده است ایجاد شد، با مرکز انجام کولونوسکوپی یا پزشک خود تماس بگیرید.
رابطه کولونوسکوپی با درمان مشکلات و بیماری های روده
کولونوسکوپی فقط برای مشاهده داخل روده استفاده نمیشود. در بسیاری از موارد، پزشک میتواند در همان جلسه برخی اقدامات درمانی یا تشخیصی را انجام دهد؛ برای مثال برداشتن پولیپ یا نمونهبرداری از بافت مشکوک.
به همین دلیل این روش میتواند نقش مهمی در بررسی علت خونریزی گوارشی، تغییرات اجابت مزاج، برخی بیماریهای التهابی روده و شناسایی ضایعات پیشسرطانی داشته باشد.
در واقع، هدف از انجام کولونوسکوپی فقط پیدا کردن مشکل نیست؛ در بعضی شرایط میتوان همان زمان برای درمان یا بررسی دقیقتر آن اقدام کرد.
اگر بعد از کولونوسکوپی خونریزی داشتیم، چه اطلاعاتی را به پزشک بگوییم؟
برای اینکه پزشک بتواند وضعیت را بهتر ارزیابی کند، اطلاعات زیر را آماده داشته باشید:
- تاریخ و زمان انجام کولونوسکوپی
- زمان شروع خونریزی
- مقدار تقریبی خون
- تعداد دفعات دفع خون
- وجود یا عدم وجود لخته
- اینکه پولیپ برداشته شده یا نمونهبرداری انجام شده است
- وجود درد شکم، تب، ضعف، سرگیجه یا استفراغ
- داروهای مصرفی، بهخصوص داروهای مؤثر بر انعقاد خون
اگر گزارش کولونوسکوپی در اختیار شماست، همراه داشتن آن هنگام مراجعه میتواند به تصمیمگیری پزشک کمک کند.
جمعبندی؛ خونریزی بعد از کولونوسکوپی را چگونه ارزیابی کنیم؟
مقدار کمی خون بعد از نمونهبرداری یا برداشتن پولیپ میتواند اتفاق بیفتد و در بسیاری از موارد بدون درمان خاصی برطرف میشود. اما خونریزی زیاد، مداوم یا رو به افزایش طبیعی محسوب نمیشود.
اگر خونریزی با درد شدید شکم، تب، استفراغ، ضعف، سرگیجه، غش، دفع لختههای بزرگ یا تورم شدید شکم همراه باشد، باید سریعاً ارزیابی پزشکی انجام شود.
همچنین شروع خونریزی چند روز بعد از برداشتن پولیپ به این معنی نیست که ارتباطی با کولونوسکوپی ندارد. خونریزی تأخیری نیز ممکن است رخ دهد و باید بر اساس مقدار خون و علائم همراه بررسی شود.
در نهایت، بهترین تصمیم به جزئیات همان کولونوسکوپی و وضعیت سلامت فرد بستگی دارد. اگر درباره خونریزی بعد از کولونوسکوپی تردید دارید، تماس با مرکز انجامدهنده کولونوسکوپی یا پزشک معالج، مطمئنترین راه برای تعیین نیاز به مراجعه فوری است.
سوالات متداول
- آیا چند قطره خون بعد از کولونوسکوپی طبیعی است؟
اگر نمونهبرداری یا برداشتن پولیپ انجام شده باشد، مقدار کمی خون ممکن است در ساعات اولیه دیده شود. با این حال، خونریزی باید کم باشد و رو به افزایش نباشد. - خونریزی چند روز بعد از برداشتن پولیپ خطرناک است؟
خونریزی با تأخیر ممکن است پس از برداشتن پولیپ اتفاق بیفتد. اگر مقدار خون زیاد است، ادامه دارد یا همراه با ضعف، سرگیجه یا درد شدید است، باید سریعاً ارزیابی پزشکی انجام شود. - چه زمانی بعد از کولونوسکوپی باید به اورژانس مراجعه کنیم؟
در صورت خونریزی زیاد یا مداوم، دفع لختههای بزرگ، درد شدید یا رو به افزایش شکم، تب، غش، ضعف شدید، سرگیجه یا بدحال شدن عمومی، مراجعه فوری به اورژانس ضروری است.
منابع و مراجع علمی معتبر
- NHS – Colonoscopy: what happens on the day
- Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust – Colonoscopy aftercare
- University College London Hospitals – Colonoscopy risks and aftercare
- Cambridge University Hospitals – Colonoscopy
- NHS – Rectal bleeding
- University Hospital Southampton – Colonoscopy aftercare advice
بدون دیدگاه